キュビズム
JP
絵画におけるキュビズムは多視点性・時間性・分析的手法に基づく芸術運動であったが、建築における「キュビズム」は、批評的言説の中で「幾何学的形態」「角度の強調」「立方体の分節」といった外形的特徴に単純化されて理解されがちであった。
1910年代〜20年代にかけて、フランス、ベルギー、オランダなどでは「cubisme」は美術批評の流行語となり、必ずしも厳密な芸術運動の延長ではなく、「新しい様式」を指し示すキャッチーな言葉として用いられていた。
20世紀初頭、モダニズムは単なる建築のスタイルではなく、社会への応答を目的とした態度でした。しかし、のちにモダニズムの巨匠とされる Le Corbusier は、ベルギーの建築家 Huib Hoste の作品を「キュビズム建築」という言葉で紹介しました。これは、当時の芸術批評における巧みな戦略的レトリックであり、Hosteを国際的なモダニズム運動に位置づけるためのものでした。
Le Corbusier がしばしば建築を「流行」「新しい様式」として表現し、国際的普及におけるプロパガンダ的要素を担ったのに対し、Hoste はむしろ「流行性を排する」ことを自らの信条とし、建築の根本的使命を社会と時代の調和に見出していました。彼の姿勢はモダニズムの「もう一つの可能性」を示し、戦後モダニズムの資本主義的形骸化をあらかじめ批判する視点を提供しています。
この呼称「cubiste」は、Hosteが持つ幾何学的な造形を強調する一方で、彼の建築に込められた深い思想を覆い隠しました。その結果、Hosteの建築は、形式的な側面だけで評価され、現在でも「キュビズム建築」として紹介され、誤解されることがあります。
私たちはここで、Hosteが建築を通じて表現しようとした真の「態度」に光を当て、モダニズムの本質を再考する機会とします。
KUBISME
NL
Terwijl het kubisme in de schilderkunst een artistieke beweging was gebaseerd op multiperspectief, temporaliteit en analytische technieken, neigt het kritische discours over ‘kubisme’ in de architectuur ertoe het simplistisch te begrijpen als een kwestie van uiterlijke kenmerken zoals ‘geometrische vormen’, ‘nadruk op hoeken’ en ‘kubistische segmentatie’.
Van de jaren 1910 tot de jaren 1920 werd ‘kubisme’ een modewoord in de kunstkritiek in Frankrijk, België, Nederland en andere landen, en werd het gebruikt als een pakkende term om een ’nieuwe stijl’ aan te duiden in plaats van noodzakelijkerwijs een strikte uitbreiding van een artistieke beweging.
In het begin van de 20e eeuw was het modernisme niet zomaar een architectuurstijl, maar een houding die gericht was op een reactie op de maatschappij. De destijds nog niet als meester beschouwde Le Corbusier introduceerde echter het werk van de Belgische architect Huib Hoste met de woorden ‘kubistische architectuur’. Dit was een slimme strategische retoriek in de kunstkritiek in die tijd, bedoeld om Hoste te positioneren binnen de internationale modernistische beweging. Terwijl Le Corbusier architectuur vaak omschreef als een “trend” of “nieuwe stijl”, die een propagandarol speelde in de internationale verspreiding ervan, was Hoste’s persoonlijke credo het “verwerpen van trends” en zag hij de fundamentele missie van architectuur in het harmoniseren van maatschappij en tijd. Zijn benadering suggereerde een andere mogelijkheid voor het modernisme en bood een perspectief dat op voorhand kritiek leverde op het kapitalistische formalisme van het naoorlogse modernisme.
Hoewel de term “kubist” Hostes geometrische vormen benadrukte, verhulde hij de diepzinnige gedachtegang die in zijn architectuur besloten lag. Als gevolg hiervan wordt Hostes architectuur uitsluitend beoordeeld op de formele aspecten, en zelfs vandaag de dag wordt deze soms verkeerd begrepen en geïntroduceerd als “kubistische architectuur”.
Hier belichten we de ware “houding” die Hoste met zijn architectuur probeerde uit te drukken en gebruiken we dit als een kans om de essentie van het modernisme te heroverwegen.
CUBISME
FR
Si le cubisme en peinture était un mouvement artistique fondé sur la multiperspective, la temporalité et les techniques analytiques, le discours critique sur le « cubisme » en architecture a eu tendance à le considérer de manière simpliste comme une simple question de caractéristiques externes telles que les « formes géométriques », l’« accentuation des angles » et la « segmentation cubique ».
Des années 1910 aux années 1920, le « cubisme » est devenu un terme à la mode dans la critique d’art en France, en Belgique, aux Pays-Bas et dans d’autres pays, et était utilisé comme un terme accrocheur pour désigner un « nouveau style » plutôt que nécessairement la stricte extension d’un mouvement artistique.
Au début du XXe siècle, le modernisme n’était pas simplement un style architectural, mais une attitude visant à répondre aux besoins de la société. Cependant, Le Corbusier, qui ne serait considéré comme un maître du modernisme que plus tard, a présenté l’œuvre de l’architecte belge Huib Hoste avec les mots « architecture cubiste ». Il s’agissait d’une rhétorique stratégique astucieuse dans la critique d’art de l’époque, visant à positionner Hoste au sein du mouvement moderniste international. Alors que Le Corbusier décrivait souvent l’architecture comme une « tendance » ou un « nouveau style », jouant un rôle de propagande dans sa diffusion internationale, Hoste avait pour credo personnel de « rejeter les tendances » et considérait la mission fondamentale de l’architecture comme l’harmonisation de la société et de son époque. Son approche suggérait une autre perspective pour le modernisme et offrait une perspective qui critiquait de manière préventive le formalisme capitaliste du modernisme d’après-guerre.
Si le terme « cubiste » mettait en valeur les formes géométriques de Hoste, il occultait la pensée profonde ancrée dans son architecture. De ce fait, l’architecture de Hoste est évaluée uniquement sur ses aspects formels et, aujourd’hui encore, elle est parfois mal comprise et présentée comme « architecture cubiste ».
Nous mettons ici en lumière la véritable « attitude » que Hoste cherchait à exprimer à travers son architecture, et nous en profitons pour reconsidérer l’essence du modernisme.
CUBISM
EN
While Cubism in painting was an artistic movement based on multiperspective, temporality, and analytical techniques, critical discourse on “Cubism” in architecture has tended to simplistically understand it as merely a matter of external characteristics such as “geometric forms,” ”emphasis on angles,” and “cubic segmentation.”
From the 1910s to the 1920s, “cubisme” became a buzzword in art criticism in France, Belgium, the Netherlands, and other countries, and was used as a catchy term to indicate a “new style” rather than necessarily a strict extension of an artistic movement.
In the early 20th century, Modernism was not simply a style of architecture, but an attitude aimed at responding to society. However, Le Corbusier, who would later be considered a master of modernism, introduced the work of Belgian architect Huib Hoste using the term “Cubist architecture.” This was a clever strategic rhetoric in art criticism at the time, intended to position Hoste within the international Modernist movement.
While Le Corbusier often described architecture as a “trend” or “new style,” playing a propaganda role in its international spread, Hoste’s personal creed was to “reject trends,” and he saw architecture’s fundamental mission in harmonizing society and the times. His approach suggested another possibility for modernism and offered a perspective that preemptively criticized the capitalist formalism of postwar modernism.
While the term “cubiste” emphasized Hoste’s geometric forms, it obscured the profound thought embedded in his architecture. As a result, Hoste’s architecture is evaluated solely on its formal aspects, and even today it is sometimes misunderstood and introduced as “Cubist architecture.”
Here, we shed light on the true “attitude” Hoste sought to express through his architecture, and use this as an opportunity to reconsider the essence of modernism.
“…ik heb immers steeds gepoogd ‘het modieuse’ uit mijn werk te houden. “
Streven. Jaargang 10 (1956-1957)
« …après tout, j’ai toujours essayé de garder « la mode » hors de mon travail. »
“…after all, I have always tried to keep ‘the fashionable’ out of my work.”
「…結局のところ、私は常に自分の作品から『流行』を排除しようと努めてきました。」
“Evolutie naar de Moderne Architectuur” Huib Hoste, Streven. Jaargang 10 (1956-1957)
もうひとつのモダニズム
私のダイナミズムは、私の宗教的、フランダース的信念、そして私のモダニズムによって養われてきました。
Huib Hoste
“Evolutie naar de Moderne Architectuur”
JP
モダニズムのもう一つの可能性
モダニズムの社会的使命と、Le Corbusierの言葉
20世紀初頭のモダニズム建築は、単なる造形的な革新ではありませんでした。それは、第一次世界大戦後の社会再構築という使命を帯びた、一つの思想運動でした。この運動の先駆者の一人、ベルギーの建築家 Huib Hoste（1881–1957）は、幾何学的な造形から「キュビズム建築家」と称されました。特に、ローゼラーレにある彼の作品は、モダニズムの巨匠 Le Corbusier によって、ある言葉で紹介されています。
La maison de la rue Conscience, à Roulers, est la première œuvre d’architecture ‘cubiste’ édifiée en Belgique et suscita, à sa naissance, d’âpres discussions. （ローゼラーレのコンシエンス通りの住宅は、ベルギーで建設された最初の「キュビズム」建築作品であり、その誕生とともに激しい議論を巻き起こしました。） （Le Corbusier, “Dans les régions dévastées,” La Cité, 1926年7月）
この言葉は、Hosteの評価を決定づけるものとなりました。しかし、この「キュビズム」という言葉は、厳密な建築史的概念ではなく、当時の芸術批評における戦略的なレトリックとして機能していました。Le Corbusierは、Hosteの建築を国際的な「新しい様式」の一部として位置づけ、世界的なモダニズムの潮流に接続しようと試みたのです。
Hoste自身の思想：建築の倫理性と反流行性
しかし、Hoste自身は、建築が単なる流行の対象となることを明確に拒絶していました。彼の思想の中心にあったのは、建築の社会的使命と倫理的な基盤です。
彼は、自身の回顧録にこう記しています。
Ik heb immers steeds gepoogd ‘het modieuze’ uit mijn werk te houden. （私は常に、自らの仕事から『流行的なもの』を排除しようと努めてきました。） （Huib Hoste, Evolutie naar de Moderne Architectuur, 1957年）
Hosteにとっての建築の本質は、表面的な装飾や流行ではなく、**「空間を創造すること」**でした。彼は、1921年の論考でもこの考えを強調しています。
Aangezien bouwen beteekent ruimten scheppen, kan er met recht gezegd worden, dat het wezen der bouwkunst iets is dat in den loop der tijden niet aan veranderingen onderhevig is geweest. （建築とは空間を創造することであり、その本質は時代を通じて変わることがありません。） （Huib Hoste, “Bouwkunst en de moderne samenleving,” Opbouw, 1921年）
彼のモダニズムは、単なる造形の革新ではなく、当時の社会的要請に応答するための、倫理的な創造であったと言えます。
Hosteが示した「もう一つのモダニズム」
第二次世界大戦後、モダニズムは大量生産と市場原理の中で、その社会的使命を次第に失っていきました。合理性と効率性が優先され、人間性や文脈が軽視される「形骸化したモダニズム」へと変質していったのです。
1970年代に登場したポストモダン建築は、この状況を厳しく批判しました。しかし、Hosteの思想に目を向けると、この批判はモダニズムの外部から来たものではなく、すでにモダニズムの内部に存在していた自己批判的な契機だったことがわかります。Hosteが示した「もう一つのモダニズム」は、単なる流行や市場に奉仕するのではなく、社会と倫理に責任を負うべきだという、現代にも通じる重要なメッセージを伝えています。彼の存在は、モダニズムの「死」を告げるものではなく、その理念の多様性と持続可能性を示しているのです。
概観
この論考は、ベルギーの建築家Huib Hosteの建築思想を再評価することで、モダニズムの歴史に新たな視点を提示するものです。一般的に「キュビズム建築家」として知られるHosteの評価は、Le Corbusierが用いた「キュビズム」という戦略的な呼称に端を発しています。この論考では、そのレッテルがHosteの幾何学的な造形を強調する一方で、彼が真に追求した建築の社会的・倫理的側面を覆い隠してきたことを指摘します。
論文は、モダニズムを「形式的・消費的モダニズム」と「倫理的・自己批判的モダニズム」という二つの流れに分けて捉えます。Le Corbusierに代表される前者が戦後の資本主義的消費構造と結びつき形骸化したのに対し、Hosteは建築を「流行」から遠ざけ、「空間創造」という本質的な営みと見なしました。
結論として、Hosteの思想は、戦後モダニズムの形骸化とポストモダンが提起した批判をすでに内包していたことを明らかにします。彼の存在は、モダニズムが単一の運動ではなく、その内部に多様な自己批判的可能性を秘めていたことを示唆します。この「もう一つのモダニズム」を再評価することは、現代建築が直面する社会的・倫理的課題を再考する上で重要な示唆を与えてくれるでしょう。
序論
20世紀初頭、モダニズム建築は単なる造形的革新に留まらず、社会的使命を帯びた思想運動として興隆しました。その先駆者の一人であるベルギーの建築家 Huib Hoste (1881–1957) は、その幾何学的かつ合理的な造形からしばしば「キュビズム建築家」と評されてきました。この評価は、特に彼の作品であるローゼラーレの「Maison de la rue Conscience」が、1926年に雑誌 La Cité に掲載された Le Corbusier の記事「Dans les régions dévastées」において「ベルギー最初のキュビズム建築」と称されたことに端を発しています。しかし、このレトリックは、Hosteの建築が持つ本質的な倫理的側面を覆い隠し、彼の評価を形式的な側面に矮小化させてきました。先行研究はしばしばHosteをモダニズムの造形的な側面から論じてきましたが、彼の思想の深い部分を捉えきれていませんでした。
本稿は、Le Corbusierによる「キュビズム」という言説を戦略的レトリックとして再評価し、その上でHoste自身の建築思想に立ち返ることで、モダニズムをめぐる言説と実践の乖離を明らかにします。具体的には、第一章でLe Corbusierの言説が持つ機能を解明し、第二章でHosteが掲げた建築の倫理的基盤と反流行性を検討します。そして第三章では、Hosteの思想が戦後モダニズムの形骸化と、それに続くポストモダン批判を先取りしていたことを論じ、彼の存在をモダニズム内部の「もう一つの可能性」として再評価することを目指します。
第1章 Le Corbusierによる「cubiste」レトリックの解体
1926年の La Cité 記事「Dans les régions dévastées」における、Le CorbusierによるHoste作品への「cubiste」という呼称は、厳密な建築史的概念としてではなく、当時の芸術批評における戦略的レトリックとして機能していました。絵画におけるキュビズムが多視点性や時間性を志向したのに対し、建築分野での「キュビズム」は、形態の多面性や角度の強調といった形式的特徴に限定されがちでした。Le Corbusierは、この象徴的な言葉を用いることで、Hosteの建築を国際的な「新しい様式」の一端として位置づけ、復興期のベルギーをモダニズム運動のグローバルな地平に接続しようと試みました。
この言説は、後世においてHosteを「キュビズム建築家」として特徴づける評価を定着させました。その結果、彼の幾何学的な造形は強調される一方で、彼自身が重視した建築の社会的・倫理的側面は相対的に看過されることとなりました。つまり、Le Corbusierのレトリックは、Hosteの実践の一部を切り取って強調する効果を持つと同時に、彼の思想的核心を覆い隠す役割を果たしたのです。本章は、このレトリックがもたらした歴史的な誤解を解体することで、Hosteの思想に正当な光を当てるための出発点となります。
第2章 Huib Hosteにおける建築の倫理性と反流行性
前章で明らかになったLe Corbusierによる言説の制約を乗り越え、本章ではHoste自身の著述に立ち返り、その建築思想の核をなす倫理性と反流行性について考察します。Hosteは回顧録『Evolutie naar de Moderne Architectuur』において、自身の作品が「流行的なもの」と見なされることを明確に拒絶しました。彼は建築を、単なる新奇性の追求や一過的な様式の模倣から遠ざけ、社会の根幹を形づくる持続的な実践と見なしました。
彼のこの姿勢は、1921年の論考「Bouwkunst en de moderne samenleving」にも見られます。「建築とは空間を創造することであり、その本質は時代を通じて変わることがない」と述べたHosteは、建築の「モダン性」を、新しい形式や装飾に求めるのではなく、時代に即した社会的要請に応答することに求めました。Le Corbusierが建築を時に「時代の精神」としての「ファッション（moderne als mode）」と結びつけて語ったのに対し、Hosteは建築の根本的使命を社会との調和に見出したのです。
第3章 モダニズムの自己批判的契機としてのHoste
モダニズムの一般的な理解では、機能主義や国際様式といった形式的な側面に焦点が当てられがちです。しかし、Hosteの思想に注目することで、モダニズムが当初から持っていた倫理的で社会的な側面、すなわち「流行を排し、社会の要求に応える」という本質的な使命が見えてきます。この視点から見ると、モダニズムは単一の運動ではなく、二つの異なる流れを持っていたと解釈できます。
- 形式的・消費的モダニズム：これは、戦後、特に資本主義経済の加速と共に主流となったモダニズムです。ル・コルビュジエが提唱した「住宅は住むための機械である」という理念が、効率性や大量生産、市場原理に結びつき、モダニズムの形態が新しい時代の流行として消費されていきました。
- 倫理的・自己批判的モダニズム：Hosteが体現していたのはこちらの流れです。彼は、建築の目的を単なる新しい形態の創造ではなく、社会に奉仕する倫理的な行為として捉えていました。
Hosteの思想は、戦後モダニズムの歴史的展開に先行する自己批判的契機を含んでいました。第二次世界大戦後、モダニズムは国際的に普及しましたが、その展開は当初掲げていた社会的使命を次第に希薄化させ、資本主義的消費構造の中で「効率性」「大量供給」というスローガンに吸収されていきました。Hosteは1920年代から、こうした「流行的なモダン」に対して批判的立場をとり、建築が市場の欲望に消費される危険性をすでに予見していたと考えられます。
1970年代以降のポストモダン建築は、モダニズムを「人間性を忘却した様式」として批判しましたが、この批判はHosteの思想に立ち返れば、モダニズムの外部からの断罪ではなく、その内部に存在していた自己批判的側面の延長にあることが明らかになります。Hosteが語った「モダンであるとは、新しいからではなく、自らの時代と調和することである」という命題は、ポストモダンが主張した「モダニズムの時間的・社会的相対性」の認識と共鳴しています。Hosteは、モダニズムの終焉を告げる人物ではなく、むしろその自己批判的可能性を絶えず内包してきた**「もう一つのモダニズム」**として再評価されるべき存在なのです。
結論
本稿は、Le Corbusierによる「キュビズム」という言説を解体し、Huib Hosteの建築思想が持つ倫理的・反流行的な基盤を明らかにすることで、モダニズムの歴史を再考しました。Hosteは、建築を社会的使命を担う営みと捉え、戦後モダニズムの資本主義的形骸化とポストモダン批判を先取りする視点を提供していました。この発見は、モダニズムが一枚岩ではなく、その内部に多様な自己批判的契機が存在していたことを示し、これまでのモダニズム研究に新たな視点をもたらすものです。
今日、建築が再び社会的・倫理的課題に直面する中で、Hosteの思想は、単なる形式や市場価値に終始せず、社会の要請に応答する営みとしての建築のあり方を再考する上で重要な指針となります。今後の研究では、彼の他の作品の具体的な分析や、同時代のベルギー建築家との比較を通じて、この「もう一つのモダニズム」の全体像をさらに深く探求することが期待されます。
参考文献リスト：
Hoste, Huib. “Evolutie naar de Moderne Architectuur.”
Streven. Jaargang 10(1956-1957)
Hoste, Huib. “Bouwkunst en de moderne samenleving.”
Ter Waarheid, Jg.1 (nr 2), Februari 1921, p 80-90.
Le Corbusier. “Dans les régions dévastées.” La Cité, vol. 4, no. 7, 1926.
Een ander modernisme
Mijn dynamisme is gevoed geweest door mijn godsdienstige en Vlaamse overtuiging en door mijn modernisme.
Huib Hoste
“Evolutie naar de Moderne Architectuur”
NL
Een andere mogelijkheid van het modernisme
De sociale missie van het modernisme en de woorden van Le Corbusier
De modernistische architectuur van het begin van de 20e eeuw was meer dan alleen een formele vernieuwing. Het was een ideologische beweging met een missie tot sociale wederopbouw na de Eerste Wereldoorlog. Een van de pioniers van deze beweging, de Belgische architect Huib Hoste (1881–1957), werd vanwege zijn geometrische vormen een ‘kubistische architect’ genoemd. Met name zijn werk in Roeselare werd door de meester van het modernisme, Le Corbusier, geïntroduceerd met deze woorden:
La maison de la rue Conscience, à Roulers, est la première œuvre d’architecture ‘cubiste’ édifiée en Belgique et suscita, à sa naissance, d’âpres discussions. (Het huis in de Consciencestraat te Roeselare is het eerste ‘kubistische’ bouwwerk opgericht in België en wekte bij zijn ontstaan hevige discussies op.) (Le Corbusier, “Dans les régions dévastées,” La Cité, juli 1926)
Deze uitspraak was bepalend voor de reputatie van Hoste. De term ‘kubisme’ was echter geen strikt architectuurhistorisch concept, maar functioneerde als een strategische retoriek in de kunstkritiek van die tijd. Le Corbusier probeerde Hostes architectuur te positioneren als onderdeel van een internationale ‘nieuwe stijl’ en zo aan te sluiten bij de wereldwijde modernistische stroming.
Hostes eigen filosofie: architecturale ethiek en anti-mode
Hoste zelf weigerde echter uitdrukkelijk dat architectuur een louter modieus object zou zijn. De kern van zijn filosofie was de sociale missie en het ethische fundament van de architectuur.
In zijn memoires schreef hij:
Ik heb immers steeds gepoogd ‘het modieuze’ uit mijn werk te houden. (Huib Hoste, Evolutie naar de Moderne Architectuur, 1957)
Voor Hoste was de essentie van architectuur niet oppervlakkige versiering of trends, maar het ‘scheppen van ruimte’. Hij benadrukte dit idee in zijn essay uit 1921:
Aangezien bouwen beteekent ruimten scheppen, kan er met recht gezegd worden, dat het wezen der bouwkunst iets is dat in den loop der tijden niet aan veranderingen onderhevig is geweest. (Huib Hoste, “Bouwkunst en de moderne samenleving,” Opbouw, 1921)
Zijn modernisme was daarom geen louter formele vernieuwing, maar een ethische schepping die beantwoordde aan de sociale eisen van zijn tijd.
Het ‘andere modernisme’ dat Hoste toonde
Na de Tweede Wereldoorlog verloor het modernisme geleidelijk zijn sociale missie door massaproductie en marktprincipes. Rationaliteit en efficiëntie kregen voorrang, wat leidde tot een ‘uitgehold modernisme’ dat menselijkheid en context verwaarloosde.
De postmoderne architectuur, die opkwam in de jaren zeventig, bekritiseerde deze situatie scherp. Maar een blik op Hostes filosofie toont aan dat deze kritiek niet van buiten het modernisme kwam, maar een zelfkritische impuls was die al in de beweging zelf aanwezig was. Het ‘andere modernisme’ dat Hoste vertegenwoordigde, brengt een cruciale boodschap over die vandaag de dag nog relevant is: architectuur moet niet de mode of de markt dienen, maar sociaal en ethisch verantwoordelijk zijn. Zijn bestaan luidt niet de ‘dood’ van het modernisme in, maar toont de diversiteit en duurzaamheid van de idealen ervan.
Overzicht
Deze verhandeling beoogt een nieuwe visie te bieden op de geschiedenis van het modernisme door de architecturale filosofie van de Belgische architect Huib Hoste te herwaarderen. Hoste, algemeen bekend als de ‘kubistische architect’, dankt zijn reputatie aan de strategische benaming ‘kubisme’ die Le Corbusier voor hem gebruikte. Dit essay stelt dat dit etiket, hoewel het Hostes geometrische vormgeving benadrukt, de sociale en ethische aspecten van zijn architectuur heeft overschaduwd.
Het modernisme wordt in de verhandeling onderverdeeld in twee stromingen: het ‘formele, consumptiegerichte modernisme’ en het ‘ethische, zelfkritische modernisme’. Waar de eerste, vertegenwoordigd door Le Corbusier, na de oorlog versteende in kapitalistische consumptiepatronen, distantieerde Hoste de architectuur van de ‘mode’ en zag hij deze als een fundamentele bezigheid van ‘ruimteschepping’.
De conclusie luidt dat Hostes denken reeds de verstarring van het naoorlogse modernisme en de daaropvolgende postmodernistische kritiek anticipeerde. Zijn aanwezigheid suggereert dat het modernisme geen monolithische beweging was, maar diverse zelfkritische mogelijkheden in zich droeg. Het herwaarderen van dit ‘andere modernisme’ kan belangrijke inzichten opleveren voor het heroverwegen van de sociale en ethische uitdagingen waar de hedendaagse architectuur voor staat.
Inleiding
Aan het begin van de 20e eeuw was modernistische architectuur meer dan alleen een formele vernieuwing; het was een ideologische beweging met een duidelijke sociale missie. Eén van de pioniers van deze beweging, de Belgische architect Huib Hoste (1881–1957), werd vanwege zijn geometrische en rationele vormen vaak als ‘kubistische architect’ bestempeld. Deze beoordeling vindt zijn oorsprong in het artikel « Dans les régions dévastées » van Le Corbusier in het tijdschrift La Cité van 1926, waarin Hostes werk, de ‘Maison de la rue Conscience’ in Roeselare, werd geprezen als ‘het eerste kubistische gebouw in België’. Deze retoriek overschaduwde echter de fundamentele ethische aspecten van Hostes architectuur en reduceerde zijn nalatenschap tot louter formele kenmerken. Voorgaande studies over Hoste hebben zich vaak geconcentreerd op het formele aspect van het modernisme, zonder de diepere lagen van zijn gedachtegoed volledig te vatten.
Dit essay heeft tot doel de ‘kubistische’ benadering van Le Corbusier te herzien als een strategische retoriek en, door terug te keren naar Hostes eigen architecturale filosofie, de kloof tussen theorie en praktijk in het modernisme te verduidelijken. Specifiek zullen we in hoofdstuk één de functie van Le Corbusiers discours ontleden, in hoofdstuk twee de ethische grondslag en de weerstand tegen trends van Hostes architectuur onderzoeken, en in hoofdstuk drie betogen dat Hostes ideeën de verstarring van het naoorlogse modernisme en de daaropvolgende postmodernistische kritiek al anticipeerden, met als doel zijn positie als een ‘andere mogelijkheid’ binnen het modernisme te herwaarderen.
Hoofdstuk 1: De deconstructie van de ‘cubiste’ retoriek van Le Corbusier
In het artikel « Dans les régions dévastées » in La Cité uit 1926, was Le Corbusiers aanduiding van Hostes werk als « cubiste » geen strikt architectuurhistorisch concept, maar fungeerde het als een strategische retoriek in de kunstkritiek van die tijd. Terwijl het kubisme in de schilderkunst streefde naar het weergeven van meervoudige perspectieven en temporaliteit, werd ‘kubisme’ in de architectuur vaak beperkt tot formele kenmerken, zoals de nadruk op veelvlakken en hoeken. Le Corbusier gebruikte deze symbolische term om Hostes architectuur te positioneren als onderdeel van een internationale ‘nieuwe stijl’ en om het naoorlogse België te verbinden met de wereldwijde modernistische beweging.
Dit discours leidde ertoe dat Hoste later werd gekarakteriseerd als een ‘kubistische architect’. Hierdoor werden zijn geometrische vormen benadrukt, terwijl de sociale en ethische aspecten die voor hem zo belangrijk waren, relatief over het hoofd werden gezien. Kortom, Le Corbusiers retoriek had het effect dat het een deel van Hostes werk benadrukte, terwijl het de kern van zijn filosofie overschaduwde. Dit hoofdstuk dient als uitgangspunt om de historische misvatting die deze retoriek veroorzaakte, te ontmantelen en de ideeën van Hoste in een juist daglicht te plaatsen.
Hoofdstuk 2: Architecturale ethiek en weerstand tegen trends in het werk van Huib Hoste
Na de beperkingen van Le Corbusiers discours in het vorige hoofdstuk te hebben verhelderd, keren we in dit hoofdstuk terug naar Hostes eigen geschriften om de kern van zijn architectonische filosofie te onderzoeken: zijn ethiek en weerstand tegen trends. In zijn memoires Evolutie naar de Moderne Architectuur stelde Hoste expliciet dat hij weigerde dat zijn werk als ‘modieus’ werd beschouwd. Hij distantieerde de architectuur van de loutere zoektocht naar vernieuwing of de imitatie van vluchtige stijlen en zag het als een duurzame praktijk die de basis van de samenleving vormt.
Deze houding komt ook tot uiting in zijn essay « Bouwkunst en de moderne samenleving » uit 1921. Hoste verklaarde dat « aangezien bouwen het scheppen van ruimte betekent, kan met recht gezegd worden dat de essentie van de bouwkunst iets is dat in de loop der tijden niet aan veranderingen onderhevig is geweest ». Hij zocht de ‘moderniteit’ van de architectuur niet in nieuwe vormen of decoraties, maar in het beantwoorden aan de maatschappelijke behoeften van die tijd. Terwijl Le Corbusier architectuur soms verbond met de ‘tijdsgeest’ als ‘mode’, zocht Hoste de fundamentele missie van de architectuur in harmonie met de samenleving.
Hoofdstuk 3: Hoste als zelfkritisch element van het modernisme
De algemene opvatting van modernisme richt zich vaak op formele aspecten zoals functionalisme en de internationale stijl. Door ons echter te richten op Hostes ideeën, wordt de inherente ethische en sociale kant van het modernisme duidelijk, namelijk « het afwijzen van trends en het beantwoorden aan maatschappelijke behoeften ». Vanuit dit perspectief kan het modernisme worden gezien als bestaande uit twee verschillende stromingen:
- Formeel en consumptiegericht modernisme: Dit is de stroming die dominant werd in de naoorlogse periode, versneld door de kapitalistische economie. De ideologie van Le Corbusier, dat « een huis een machine is om in te leven », verbond efficiëntie, massaproductie en marktpijlers, waardoor de modernistische vormen als een trend werden geconsumeerd.
- Ethisch en zelfkritisch modernisme: Hoste vertegenwoordigde deze stroming. Hij beschouwde architectuur niet als de creatie van nieuwe vormen, maar als een ethische handeling die de maatschappij dient.
Hostes gedachtegoed bevatte al een zelfkritische impuls die de historische ontwikkeling van het naoorlogse modernisme anticipeerde. Nadat het modernisme zich internationaal verspreidde, verwaterde zijn oorspronkelijke sociale missie geleidelijk en werd het geabsorbeerd door het kapitalistische consumptiesysteem onder de noemers ‘efficiëntie’ en ‘massaproductie’. Het is aannemelijk dat Hoste zich al in de jaren twintig kritisch opstelde tegen dit ‘modieuze modernisme’ en het gevaar voorzag dat architectuur zou worden geconsumeerd door de wensen van de markt.
Hoewel het postmodernisme het modernisme vanaf de jaren zeventig bekritiseerde als een ‘stijl die de menselijkheid was vergeten’, wordt bij een herwaardering van Hostes werk duidelijk dat deze kritiek niet van buiten kwam, maar een voortzetting was van een intern zelfkritisch aspect binnen het modernisme zelf. Hostes stelling dat « modern zijn niet betekent nieuw zijn, maar in harmonie zijn met je eigen tijd », resoneert met het postmodernistische besef van de tijdelijke en sociale relativiteit van het modernisme. Hoste kondigde niet het einde van het modernisme aan, maar vertegenwoordigt een ‘ander modernisme’ dat altijd de mogelijkheid tot zelfkritiek in zich droeg en daarom geherwaardeerd moet worden.
Conclusie
Deze verhandeling heeft Le Corbusiers ‘kubistische’ benadering ontleed en de ethische en anti-trend basis van Hostes architectonische filosofie blootgelegd, waardoor de geschiedenis van het modernisme wordt herzien. Hoste zag architectuur als een sociale missie en anticipeerde op de kapitalistische verstarring van het naoorlogse modernisme en de postmodernistische kritiek. Deze bevinding toont aan dat het modernisme geen monoliet was, maar diverse zelfkritische elementen in zich droeg, wat een nieuw perspectief biedt op het bestaande modernistische onderzoek.
Vandaag de dag, nu de architectuur opnieuw geconfronteerd wordt met sociale en ethische uitdagingen, dient Hostes filosofie als een belangrijke leidraad voor het herzien van de rol van architectuur als een discipline die verder gaat dan louter vorm en marktwaarde, en die moet reageren op maatschappelijke behoeften. Toekomstig onderzoek kan zijn andere werken gedetailleerder analyseren en ze vergelijken met die van zijn tijdgenoten om een completer beeld van dit ‘andere modernisme’ te krijgen.
Bibliografische referenties：
Hoste, Huib. “Evolutie naar de Moderne Architectuur.”
Streven. Jaargang 10(1956-1957)
Hoste, Huib. “Bouwkunst en de moderne samenleving.”
Ter Waarheid, Jg.1 (nr 2), Februari 1921, p 80-90.
Le Corbusier. “Dans les régions dévastées.” La Cité, vol. 4, no. 7, 1926.
Un autre modernisme
Mon dynamisme a été nourri par mes convictions religieuses et flamandes, ainsi que par mon modernisme.
Huib Hoste
« Évolution vers l’architecture moderne »
FR
UUne autre possibilité du modernisme
La mission sociale du modernisme et les mots de Le Corbusier
L’architecture moderniste du début du XXe siècle n’était pas qu’une simple innovation formelle. Elle était un mouvement idéologique porteur d’une mission de reconstruction sociale après la Première Guerre mondiale. L’un des pionniers de ce mouvement, l’architecte belge Huib Hoste (1881–1957), a été qualifié d’« architecte cubiste » pour ses formes géométriques. En particulier, son œuvre à Roulers a été présentée par le maître du modernisme, Le Corbusier, avec ces mots :
La maison de la rue Conscience, à Roulers, est la première œuvre d’architecture ‘cubiste’ édifiée en Belgique et suscita, à sa naissance, d’âpres discussions. （La maison de la rue Conscience, à Roulers, est la première œuvre d’architecture ‘cubiste’ édifiée en Belgique et suscita, à sa naissance, d’âpres discussions.） (Le Corbusier, “Dans les régions dévastées,” La Cité, juillet 1926)
Ces mots ont été déterminants pour l’évaluation de Hoste. Cependant, le terme « cubisme » n’était pas un concept strict de l’histoire de l’architecture, mais fonctionnait comme une rhétorique stratégique dans la critique artistique de l’époque. Le Corbusier a cherché à positionner l’architecture de Hoste comme faisant partie d’un « nouveau style » international et à la connecter au courant mondial du modernisme.
La pensée de Hoste : éthique et résistance à la mode
Hoste, quant à lui, refusait clairement que l’architecture soit un simple objet de mode. Au cœur de sa pensée se trouvaient la mission sociale et le fondement éthique de l’architecture.
Il a écrit dans ses mémoires :
Ik heb immers steeds gepoogd ‘het modieuze’ uit mijn werk te houden. (Je me suis toujours efforcé de maintenir ‘le caractère à la mode’ en dehors de mon travail.) (Huib Hoste, Evolutie naar de Moderne Architectuur, 1957)
Pour Hoste, l’essence de l’architecture n’était pas l’ornementation superficielle ou la mode, mais la « création d’espace ». Il a souligné cette idée dans son essai de 1921 :
Aangezien bouwen beteekent ruimten scheppen, kan er met recht gezegd worden, dat het wezen der bouwkunst iets is dat in den loop der tijden niet aan veranderingen onderhevig is geweest. (Puisque construire signifie créer des espaces, on peut affirmer à juste titre que l’essence de l’art de la construction est quelque chose qui n’a pas été sujet au changement au fil du temps.) (Huib Hoste, “Bouwkunst en de moderne samenleving,” Opbouw, 1921)
Son modernisme n’était pas une simple innovation formelle, mais une création éthique en réponse aux exigences sociales de son époque.
Le « autre modernisme » que Hoste a révélé
Après la Seconde Guerre mondiale, le modernisme a progressivement perdu sa mission sociale au profit de la production de masse et des principes du marché. Privé de son essence, il a viré vers un « modernisme dénaturé » qui privilégiait la rationalité et l’efficacité au détriment de l’humanité et du contexte.
L’architecture postmoderne, apparue dans les années 1970, a vivement critiqué cette situation. Mais en examinant la pensée de Hoste, on se rend compte que cette critique ne venait pas de l’extérieur du modernisme, mais était une impulsion d’auto-critique qui existait déjà en son sein. Le « autre modernisme » que Hoste a révélé transmet un message crucial, pertinent pour notre époque : l’architecture ne doit pas servir la mode ou le marché, mais doit être socialement et éthiquement responsable. Son existence ne marque pas la « mort » du modernisme, mais montre la diversité et la durabilité de ses idéaux.
Aperçu
Cette étude propose une nouvelle perspective sur l’histoire du modernisme en réévaluant la pensée de l’architecte belge Huib Hoste. L’évaluation de Hoste, souvent qualifié d’« architecte cubiste », tire son origine de l’appellation stratégique de « cubisme » utilisée par Le Corbusier. Ce texte montre que cette étiquette, tout en mettant l’accent sur les formes géométriques de Hoste, a masqué les aspects sociaux et éthiques de son architecture qu’il poursuivait réellement.
L’étude divise le modernisme en deux courants distincts : le « modernisme formel et consumériste » et le « modernisme éthique et auto-critique ». Tandis que le premier, représenté par Le Corbusier, s’est figé après la guerre dans les structures de consommation capitaliste, Hoste a cherché à éloigner l’architecture de la « mode » et l’a considérée comme une pratique essentielle de la « création d’espace ».
En conclusion, la pensée de Hoste contenait déjà une critique de la formalisation du modernisme d’après-guerre et anticipait les thèmes du postmodernisme. Sa présence indique que le modernisme n’était pas un mouvement monolithique, mais qu’il portait en lui diverses possibilités d’auto-critique. Réévaluer cet « autre modernisme » offre des perspectives importantes pour repenser les défis sociaux et éthiques auxquels l’architecture contemporaine est confrontée.
Introduction
Au début du XXe siècle, l’architecture moderne n’était pas qu’une simple innovation formelle ; elle a émergé comme un mouvement idéologique porteur d’une mission sociale. L’un des pionniers de ce mouvement, l’architecte belge Huib Hoste (1881-1957), a souvent été qualifié d’« architecte cubiste » en raison de ses formes géométriques et rationnelles. Cette évaluation tire son origine de l’article de Le Corbusier « Dans les régions dévastées » publié en 1926 dans la revue La Cité, dans lequel la « Maison de la rue Conscience » de Hoste à Roulers est désignée comme « la première architecture cubiste en Belgique ». Cependant, cette rhétorique a masqué l’aspect éthique fondamental de l’architecture de Hoste, réduisant son œuvre à des caractéristiques formelles. Les recherches antérieures ont souvent examiné Hoste sous l’angle de l’aspect formel du modernisme, sans saisir la profondeur de sa pensée.
Cette étude vise à réévaluer le discours de Le Corbusier sur le « cubisme » en tant que rhétorique stratégique et, en se tournant vers la propre philosophie architecturale de Hoste, à clarifier le décalage entre le discours et la pratique du modernisme. Plus précisément, nous analyserons la fonction du discours de Le Corbusier dans le premier chapitre, examinerons les fondements éthiques et anti-mode de l’architecture de Hoste dans le deuxième, et soutiendrons dans le troisième chapitre que la pensée de Hoste a anticipé la formalisation du modernisme d’après-guerre et la critique postmoderne qui a suivi, en vue de le réévaluer comme une « autre possibilité » au sein du mouvement moderniste.
Chapitre 1 : La déconstruction de la rhétorique « cubiste » de Le Corbusier
Dans l’article de La Cité de 1926, « Dans les régions dévastées », l’appellation « cubiste » donnée par Le Corbusier à l’œuvre de Hoste ne fonctionnait pas comme un concept architectural strict, mais comme une rhétorique stratégique dans la critique artistique de l’époque. Tandis que le cubisme en peinture visait les perspectives multiples et la temporalité, le « cubisme » en architecture se limitait souvent à des caractéristiques formelles comme l’accentuation des polyèdres et des angles. Le Corbusier a utilisé ce terme symbolique pour positionner l’architecture de Hoste comme partie intégrante d’un « nouveau style » international et pour connecter la Belgique de l’après-guerre à l’horizon mondial du mouvement moderniste.
Ce discours a conduit à ce que Hoste soit caractérisé comme un « architecte cubiste » par la suite. En conséquence, ses formes géométriques ont été mises en avant, tandis que les aspects sociaux et éthiques qu’il jugeait importants ont été relativement ignorés. En d’autres termes, la rhétorique de Le Corbusier a eu pour effet de mettre l’accent sur une partie de la pratique de Hoste, tout en masquant le cœur de sa philosophie. Ce chapitre sert de point de départ pour déconstruire le malentendu historique causé par cette rhétorique et mettre en lumière la pensée de Hoste.
Chapitre 2 : L’éthique et la résistance à la mode dans l’architecture de Huib Hoste
Après avoir clarifié les limites du discours de Le Corbusier dans le chapitre précédent, nous nous tournons dans ce chapitre vers les propres écrits de Hoste pour examiner le cœur de sa philosophie architecturale : l’éthique et la résistance à la mode. Dans ses mémoires Evolutie naar de Moderne Architectuur, Hoste a clairement refusé que ses œuvres soient considérées comme « à la mode ». Il a éloigné l’architecture de la simple recherche de la nouveauté ou de l’imitation de styles éphémères, la considérant comme une pratique durable qui constitue le fondement de la société.
Cette attitude se retrouve également dans son essai de 1921, « Bouwkunst en de moderne samenleving ». Hoste a déclaré que « l’architecture signifie créer de l’espace, et on peut affirmer que l’essence de l’art de bâtir est quelque chose qui n’a pas été soumis au changement au fil du temps ». Il ne cherchait pas la « modernité » dans de nouvelles formes ou décorations, mais dans la réponse aux exigences sociales de son époque. Tandis que Le Corbusier associait parfois l’architecture à l’« esprit du temps » en tant que « mode », Hoste a trouvé la mission fondamentale de l’architecture dans l’harmonie avec la société.
Chapitre 3 : Hoste en tant que moment d’auto-critique du modernisme
La compréhension générale du modernisme se concentre souvent sur des aspects formels tels que le fonctionnalisme ou le style international. Cependant, en prêtant attention à la pensée de Hoste, nous découvrons l’aspect éthique et social inhérent au modernisme, à savoir « le rejet de la mode et la réponse aux besoins de la société ». Dans cette optique, le modernisme peut être interprété comme étant composé de deux courants distincts :
- Le modernisme formel et consumériste : Ce courant est devenu dominant après la guerre, avec l’accélération de l’économie capitaliste. L’idéal de Le Corbusier, selon lequel « une maison est une machine à habiter », s’est lié à l’efficacité, à la production de masse et aux principes du marché, ce qui a entraîné la consommation des formes modernistes en tant que simple mode.
- Le modernisme éthique et auto-critique : Hoste incarnait ce courant. Il ne concevait pas l’architecture comme la création de nouvelles formes, mais comme un acte éthique au service de la société.
La pensée de Hoste contenait déjà un élément d’auto-critique qui a anticipé le développement historique du modernisme d’après-guerre. Après la Seconde Guerre mondiale, le modernisme s’est propagé à l’échelle internationale, mais sa mission sociale d’origine s’est progressivement diluée, absorbée par la structure de consommation capitaliste sous les slogans d’« efficacité » et de « production de masse ». Il est plausible que Hoste ait adopté dès les années 1920 une position critique à l’égard de ce « modernisme à la mode », prévoyant le danger que l’architecture soit consommée par les désirs du marché.
Bien que le postmodernisme, apparu dans les années 1970, ait critiqué le modernisme comme un « style qui a oublié l’humanité », il devient évident, en revenant à la pensée de Hoste, que cette critique ne venait pas de l’extérieur du modernisme, mais était la prolongation d’un aspect d’auto-critique qui existait déjà en son sein. La proposition de Hoste, selon laquelle « être moderne ne signifie pas être nouveau, mais être en harmonie avec son propre temps », est en résonance avec la prise de conscience postmoderne de la relativité temporelle et sociale du modernisme. Hoste n’est pas une figure qui a annoncé la fin du modernisme, mais représente un « autre modernisme » qui a constamment porté en lui la possibilité de l’auto-critique et qui doit être réévalué.
Conclusion
Cette étude a déconstruit le discours « cubiste » de Le Corbusier et a mis en lumière les fondements éthiques et anti-mode de la philosophie architecturale de Hoste, pour réévaluer l’histoire du modernisme. Hoste considérait l’architecture comme une entreprise à vocation sociale et a anticipé la formalisation du modernisme d’après-guerre ainsi que la critique postmoderne. Cette découverte démontre que le modernisme n’était pas un tout monolithique, mais contenait en son sein divers éléments d’auto-critique, ce qui apporte une nouvelle perspective à la recherche existante sur le modernisme.
Aujourd’hui, alors que l’architecture est de nouveau confrontée à des défis sociaux et éthiques, la pensée de Hoste est un guide important pour repenser le rôle de l’architecture comme une pratique qui va au-delà de la simple forme et de la valeur marchande, et qui doit répondre aux exigences de la société. De futures recherches pourraient analyser ses autres œuvres en détail et les comparer avec celles de ses contemporains pour obtenir une image plus complète de cet « autre modernisme ».
Références bibliographiques：
Hoste, Huib. “Evolutie naar de Moderne Architectuur.”
Streven. Jaargang 10(1956-1957)
Hoste, Huib. “Bouwkunst en de moderne samenleving.”
Ter Waarheid, Jg.1 (nr 2), Februari 1921, p 80-90.
Le Corbusier. “Dans les régions dévastées.” La Cité, vol. 4, no. 7, 1926.
Another Modernism
My dynamism has been fueled by my religious and Flemish convictions, and by my modernism.
Huib Hoste
“Evolution to Modern Architecture”
EN
Another Possibility of Modernism
The Social Mission of Modernism and Le Corbusier’s Words
Early 20th-century modernist architecture was not merely a formal innovation; it was an ideological movement with a mission to rebuild society after World War I. One of the pioneers of this movement, the Belgian architect Huib Hoste (1881–1957), was called a “Cubist architect” for his geometric forms. His work in Roeselare was notably introduced by the master of modernism, Le Corbusier, with these words:
La maison de la rue Conscience, à Roulers, est la première œuvre d’architecture ‘cubiste’ édifiée en Belgique et suscita, à sa naissance, d’âpres discussions. (The house on Conscience Street in Roeselare is the first ‘Cubist’ architectural work built in Belgium and, at its birth, aroused fierce discussions.) (Le Corbusier, “Dans les régions dévastées,” La Cité, July 1926)
This statement was decisive in shaping Hoste’s reputation. However, the term “Cubism” was not a strict architectural-historical concept but functioned as a strategic rhetoric in the art criticism of the time. Le Corbusier attempted to position Hoste’s architecture as part of an international “new style” and connect it to the global tide of modernism.
Hoste’s Own Philosophy: Architectural Ethics and Anti-Fashion
Hoste himself, however, explicitly rejected the idea of architecture as a mere object of fashion. At the core of his philosophy was the social mission and ethical foundation of architecture.
He wrote in his memoirs:
Ik heb immers steeds gepoogd ‘het modieuze’ uit mijn werk te houden. (I have always endeavored to keep ‘the fashionable’ out of my work.) (Huib Hoste, Evolutie naar de Moderne Architectuur, 1957)
For Hoste, the essence of architecture was not superficial ornamentation or trends but the “creation of space.” He emphasized this idea in his 1921 essay:
Aangezien bouwen beteekent ruimten scheppen, kan er met recht gezegd worden, dat het wezen der bouwkunst iets is dat in den loop der tijden niet aan veranderingen onderhevig is geweest. (Since building means creating spaces, it can rightly be said that the essence of the art of building is something that has not been subject to change throughout time.) (Huib Hoste, “Bouwkunst en de moderne samenleving,” Opbouw, 1921)
His modernism, therefore, was not merely a formal innovation but an ethical creation that responded to the social demands of his era.
The “Another Modernism” Revealed by Hoste
After World War II, modernism gradually lost its social mission amid mass production and market principles. Rationality and efficiency were prioritized, leading to a “hollowed-out modernism” that neglected humanity and context.
Postmodern architecture, which emerged in the 1970s, sharply criticized this situation. However, a look at Hoste’s philosophy reveals that this critique did not come from outside modernism but was a self-critical impulse that already existed within the movement itself. The “another modernism” that Hoste represented conveys a crucial message, relevant even today: architecture should not serve trends or the market but be socially and ethically responsible. His existence does not herald the “death” of modernism but demonstrates the diversity and sustainability of its ideals.
Overview
This essay presents a new perspective on the history of modernism by re-evaluating the architectural philosophy of the Belgian architect Huib Hoste. Hoste’s reputation, commonly known as a “Cubist architect,” originated from the strategic use of the term “Cubism” by Le Corbusier. This paper argues that this label, while highlighting Hoste’s geometric forms, has obscured the social and ethical dimensions of his architecture that he truly pursued.
The essay divides modernism into two distinct currents: “Formal and Consumptive Modernism” and “Ethical and Self-Critical Modernism.” While the former, represented by Le Corbusier, became ossified after the war within capitalist consumer structures, Hoste sought to distance architecture from “fashion” and regarded it as a fundamental practice of “creating space.”
In conclusion, Hoste’s thought is revealed to have already contained a critique of the formalization of post-war modernism and anticipated the themes of postmodernism. His existence suggests that modernism was not a monolithic movement but harbored diverse possibilities for self-critique. Re-evaluating this “another modernism” offers crucial insights for rethinking the social and ethical challenges facing contemporary architecture.
Introduction
In the early 20th century, modernist architecture was not merely a formal innovation; it emerged as an ideological movement with a social mission. One of the pioneers of this movement, the Belgian architect Huib Hoste (1881–1957), was often described as a “Cubist architect” due to his geometric and rational forms. This assessment originated from Le Corbusier’s 1926 article “Dans les régions dévastées” in the journal La Cité, where Hoste’s work, the “Maison de la rue Conscience” in Roeselare, was hailed as “the first Cubist architecture in Belgium.” However, this rhetoric has obscured the essential ethical dimension of Hoste’s architecture and diminished his reputation to its formal aspects. Previous studies on Hoste have often focused on the formal side of modernism, failing to grasp the deeper aspects of his thought.
This paper aims to re-evaluate Le Corbusier’s “Cubism” as a strategic rhetoric and, by returning to Hoste’s own architectural philosophy, to clarify the divergence between the discourse and practice of modernism. Specifically, Chapter 1 will elucidate the function of Le Corbusier’s discourse, Chapter 2 will examine the ethical foundation and anti-fashion stance of Hoste’s architecture, and Chapter 3 will argue that Hoste’s ideas anticipated the formalization of post-war modernism and the subsequent postmodern critique, aiming to re-evaluate his existence as “another possibility” within the modernist movement.
Chapter 1: The Deconstruction of Le Corbusier’s “cubiste” Rhetoric
In the 1926 La Cité article “Dans les régions dévastées,” Le Corbusier’s designation of Hoste’s work as “cubiste” was not a strict architectural-historical concept but functioned as a strategic rhetoric in the art criticism of the time. While Cubism in painting aimed for multi-perspectivalism and temporality, “Cubism” in architecture tended to be limited to formal characteristics such as the emphasis on multi-faceted forms and angles. Le Corbusier used this symbolic term to position Hoste’s architecture as part of an international “new style” and to connect post-war Belgium to the global horizon of the modernist movement.
This discourse led to the lasting characterization of Hoste as a “Cubist architect.” As a result, his geometric forms were emphasized, while the social and ethical aspects he valued were relatively overlooked. In other words, Le Corbusier’s rhetoric had the effect of selectively highlighting a part of Hoste’s practice while simultaneously obscuring the core of his philosophy. This chapter serves as a starting point to dismantle the historical misconception brought about by this rhetoric and shed proper light on Hoste’s thought.
Chapter 2: Architectural Ethics and Anti-Fashion in Huib Hoste
Overcoming the limitations of Le Corbusier’s discourse revealed in the previous chapter, this chapter returns to Hoste’s own writings to examine the core of his architectural philosophy: ethics and an anti-fashion stance. In his memoir Evolutie naar de Moderne Architectuur, Hoste explicitly rejected the notion of his work being considered “modieus” (fashionable). He distanced architecture from the mere pursuit of novelty or the imitation of fleeting styles, viewing it instead as a sustainable practice that forms the foundation of society.
This attitude is also evident in his 1921 essay “Bouwkunst en de moderne samenleving.” Stating that “since building means creating space, it can rightly be said that the essence of the art of building is something that has not been subject to change over time,” Hoste sought the “modernity” of architecture not in new forms or ornamentation, but in responding to the social demands of the time. While Le Corbusier sometimes linked architecture to the “spirit of the times” as “fashion” (moderne als mode), Hoste found the fundamental mission of architecture in harmony with society.
Chapter 3: Hoste as a Self-Critical Impulse of Modernism
The common understanding of modernism tends to focus on formal aspects such as functionalism and the International Style. However, by focusing on Hoste’s thought, the inherent ethical and social side of modernism becomes clear—namely, “the rejection of fashion and the response to the needs of society.” From this perspective, modernism can be interpreted as having two distinct currents:
- Formal and Consumptive Modernism: This became the mainstream modernism after the war, accelerated by the capitalist economy. Le Corbusier’s ideal that “a house is a machine for living in” became linked to efficiency, mass production, and market principles, leading to the consumption of modernist forms as a new fashion.
- Ethical and Self-Critical Modernism: Hoste embodied this current. He saw the purpose of architecture not merely as the creation of new forms, but as an ethical act serving society.
Hoste’s thought contained a self-critical impulse that preceded the historical development of post-war modernism. As modernism spread internationally after the Second World War, its original social mission gradually became diluted, absorbed by the capitalist consumer structure under the slogans of “efficiency” and “mass supply.” It is plausible that Hoste, as early as the 1920s, took a critical stance against this “fashionable modernism” and foresaw the danger of architecture being consumed by market desires.
While postmodern architecture, from the 1970s onward, criticized modernism as a “style that forgot humanity,” it becomes clear by returning to Hoste’s thought that this critique was not an external condemnation but an extension of a self-critical aspect that already existed within modernism itself. Hoste’s proposition that “to be modern is not to be new, but to be in harmony with one’s own time,” resonates with the postmodern recognition of modernism’s temporal and social relativity. Hoste is not a figure who heralded the end of modernism, but rather an existence to be re-evaluated as “another modernism” that consistently harbored the possibility of self-critique.
Conclusion
This paper has deconstructed the “Cubism” discourse of Le Corbusier and clarified the ethical and anti-fashion foundation of Huib Hoste’s architectural philosophy, thereby re-examining the history of modernism. Hoste viewed architecture as a social mission and provided a perspective that anticipated the capitalist formalization of post-war modernism and the postmodern critique. This finding demonstrates that modernism was not a monolithic entity but contained diverse self-critical impulses, offering a new viewpoint for existing research on modernism.
Today, as architecture once again confronts social and ethical challenges, Hoste’s thought serves as a crucial guide for re-evaluating the role of architecture as a practice that does not merely concern form or market value but responds to the demands of society. Future research is expected to further explore the entirety of this “another modernism” through detailed analysis of his other works and comparisons with his Belgian contemporaries.
Bibliography：
Hoste, Huib. “Evolutie naar de Moderne Architectuur.”
Streven. Jaargang 10(1956-1957)
Hoste, Huib. “Bouwkunst en de moderne samenleving.”
Ter Waarheid, Jg.1 (nr 2), Februari 1921, p 80-90.
Le Corbusier. “Dans les régions dévastées.” La Cité, vol. 4, no. 7, 1926.